Codziennik prawny

Nasz codziennik to źródło najnowszych informacji prawnych. Zapraszamy do lektury.

Tarcza 4.0 a zmiany w prawie pracy

Pracodawcy powinni szczegółowo przeanalizować dotyczące ich założenia tzw. tarczy antykryzysowej 4.0, czyli ustawy z 23 czerwca 2020 roku o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 (Dz.U. poz. 1086), obowiązującej od 24 czerwca 2020 roku. Po pierwszej fali pomocy, opartej przede wszystkim na regulacjach zgromadzeń oraz kwestii dofinansowania przedsiębiorców, kolejnym działaniem było wprowadzenie rozwiązań, które przygotują rynek pracy do nowej rzeczywistości. Jakie narzędzia otrzymali zatem pracodawcy wraz z wejściem w życie nowych przepisów? Warto zwrócić uwagę na przyjęcie bardziej elastycznych mechanizmów prawa pracy, które usprawnią działanie firm, jak i rozwiązań skrojonych na czas kryzysu gospodarczego i trudności finansowych przedsiębiorstw. Między innymi Tarcza 4.0 doprecyzowuje regulacje dotyczące pracy zdalnej, którą przedsiębiorcy mogą wprowadzić jednostronnie bez zmiany umowy o pracę. Ponadto w czasie epidemii firmy ma odciążyć m.in. możliwość zerwania umów o zakazie konkurencji, ograniczenia wysokości odpraw i odszkodowań dla zwolnionych oraz zawieszenia obowiązków socjalnych.

Pandemia Covid-19 a możliwości wypowiedzenia umów najmu

Wątpliwości, jakie obecnie pojawiają się po stronie wynajmujących, jak i najemców dotyczą głównie możliwości wypowiedzenia umowy najmu ze skutkiem natychmiastowym z uwagi na „siłę wyższą”, z pominięciem umownych warunków i terminów wypowiedzeń. Co prawda, dnia 14 marca 2020 roku Rozporządzeniem Ministra Zdrowia został ogłoszony stan epidemii, który można uznać za siłę wyższą, jednakże w przypadku, w którym w zawartej umowie nie ma wzmianki o możliwości jej wypowiedzenia wobec wystąpienia siły wyższej, to obowiązują przepisy dotychczasowe regulujące najem. Oznacza to, że w dalszym ciągu obie strony, wynajmujący i najemca, będą miały prawo egzekwować wykonanie umowy najmu bez zmian, bez względu na aktualną sytuację panującą w kraju. Zgodnie jednak z nowymi przepisami zawartymi w tzw. tarczy antykryzysowej, ingerującymi dość mocno w umowy najmu, wynajmujący nie mogą wypowiedzieć umów najmu, a także wysokości czynszu do dnia 30 czerwca 2020 r. Niemniej istnieje możliwość wypowiedzenia umowy najmu w trybie natychmiastowym, co dotyczy obu rodzajów umów. Tryb natychmiastowy umożliwia stronom wypowiedzenie umowy, bez zachowania terminów wypowiedzenia. Taki rodzaj wypowiedzenia stanowi szczególny tryb i stosować go można tylko w określonych przypadkach. Najemca ma więc prawo wypowiedzieć umowę najmu w trybie natychmiastowym w przypadku, gdy wynajmowany przez niego lokal posiada wady, które uniemożliwiają korzystanie z niego lub korzystanie z lokalu zagraża zdrowiu najemcy lub jego domowników, a także zatrudnionych przez niego osób. Możliwość zastosowania przez najemcę wypowiedzenia w trybie natychmiastowym z uwagi na stan zagrożenia epidemią nie jest do końca właściwym krokiem, nie wynika on bowiem z ustawy. Nowe przepisy zawarte w tzw. tarczy antykryzysowej zawierają także postanowienia dotyczące najmu lokali w przypadku obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m2. Zgodnie z nimi, w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia działalności w obiektach handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m2, wygasają wzajemne zobowiązania stron umowy najmu, dzierżawy lub innej podobnej umowy, przez którą dochodzi do oddania do używania powierzchni handlowej, a uprawniony do używania powierzchni handlowej powinien złożyć udostępniającemu bezwarunkową i wiążącą ofertę woli przedłużenia obowiązywania umowy na dotychczasowych warunkach o okres obowiązywania zakazu przedłużony o sześć miesięcy. Oferta powinna być złożona w okresie trzech miesięcy od dnia zniesienia zakazu. Postanowienia te przestają wiązać z chwilą bezskutecznego upływu na złożenie oferty. Powyższe oznacza, że najemcy lokali w galeriach handlowych powyżej wskazanych 2000 m2 mogą skorzystać ze zwolnienia z obowiązku zapłaty czynszu najmu oraz opłat eksploatacyjnych w pełnej wysokości przez cały okres objęty zakazem prowadzenia działalności. Najemcy nie mają obowiązku płacić, a w tym samym czasie wynajmujący nie mają obowiązku zapewnić najemcom lokali. Jednakże, aby najemca mógł skorzystać ze zwolnienia powinien w terminie 3 miesięcy od dnia zniesienia zakazu prowadzenia działalności, złożyć wynajmującemu wiążącą ofertę przedłużenia obowiązywania umowy – zgodnie z dotychczasowymi warunkami. Przedłużenie następuje na okres sześciu miesięcy. Z uwagi na dobrowolność w wyborze najemca będzie mógł skorzystać ze zwolnienia z uwzględnieniem powyższej konsekwencji w postaci konieczności przedłużenia umowy bądź wciąż płacić czynsz, ale bez przedłużania umowy. Wybór będzie należał do każdego najemcy indywidualnie. Jeśli najemca złożył wypowiedzenie umowy najmu przed upływem 3-miesięcznego okresu na złożenie właściwego oświadczenia, należy przyjąć, iż dokonał wyboru i nie chce kontynuować najmu, za to będzie musiał zapłacić cały zaległy czynsz. Należy jednak pamiętać, że ze zwolnienia nie mają możliwości skorzystać najemcy, którzy mogą nadal prowadzić działalność w obiektach handlowych o powierzchni poniżej 2000 m2, czy najemcy w innych obiektach. Światełkiem w tunelu może być też wystosowanie do sądu przez najemcę żądania na podstawie art. 3571 k.c. i zbadania pod tym kątem zawartej przez strony umowy najmu. Przepis ten wskazuje na możliwość rozważenia przez sąd modyfikacji zawartej przez strony umowy, ale jedynie po spełnieniu wymienionych przesłanek. Przesłankami zastosowania przez sąd tej klauzuli jest wystąpienie nadzwyczajnej zmiany stosunków powodujących nadmierne trudności w spełnieniu świadczenia lub grożących jednej ze stron rażącą stratą; czego strony nie przewidziały. Zgodnie z doktryną pod pojęciem nadzwyczajnej zmiany stosunków kryje się obiektywne oraz powszechne przekształcenia stosunków społecznych (w tym gospodarczych) w wyjątkowy (nadzwyczajny) sposób wpływające na rzeczywistość. Powodem takiego przekształcenia mogą być czynniki przyrodnicze (m.in. powódź, nieurodzaj), społeczne (m.in. strajki powszechne, gwałtowna zmiana ustroju politycznego), jak i prawne (m.in. gwałtowna zmiana obowiązujących przepisów). Należy jednak pamiętać, że sąd stosując art. 3571 k.c. po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, może orzec, oznaczając sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu takiej umowy. Ostatni sposób sąd zastosuje dopiero, gdy po przeanalizowaniu dwóch poprzednich uzna, że nie jest możliwe dostosowanie zobowiązania do nadzwyczajnie zmienionych warunków.

Tarcza 4.0 i uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne

5 czerwca b.r. Sejm przekazał do Senatu „rządowy projekt ustawy o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych na zapewnienie płynności finansowej przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o zmianie niektórych innych ustaw” (Druk Sejmowy nr 382). Co jeszcze mogą uzyskać przedsiębiorcy? W syntetycznym wpisie skupimy się na uproszczonym postępowaniu restrukturyzacyjnym. Przede wszystkim należy wskazać na nową regulację dotyczącą uproszczonego postepowania restrukturyzacyjnego i coraz większą rolę doradcy restrukturyzacyjnego (syndyka). Zgodnie z informacją dostępną na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości: „przedsiębiorstwo, które wpadło w tarapaty finansowe i chce odbudować równowagę finansową będzie mogło samodzielnie otworzyć postępowanie naprawcze, bez konieczności występowania do sądu”. Ponadto, w komunikacie wskazano, iż wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego przez przedsiębiorcę zawiesi egzekucję zobowiązań, których domagają wierzyciele, nawet do czterech miesięcy i na czas zatwierdzenia przez sąd układu zawartego z wierzycielami. W tym okresie wierzyciele nie będą mogli także wypowiadać ważnych dla przedsiębiorcy umów (przykładowo dzierżawy bądź najmu). W założeniu projektodawców ma być to czas na rozmowy dłużnika z wierzycielami. Z drugiej strony ustawodawca chce chronić interesy wierzycieli. Dłużnik nie będzie mógł więc dokonać istotnych rozporządzeń majątkowych bez zgody doradcy restrukturyzacyjnego. Jeżeli natomiast dłużnik nadużyje swych praw, sąd będzie mógł uchylić skutki otwarcia postępowania (np. uchylić zawieszenie egzekucji). Co więcej, w takiej sytuacji wierzyciele będą też mogli żądać od dłużnika stosowanego odszkodowania. Sama ustawa zmienia także kodeks karny i kodeks postępowania karnego, a owe zmiany w prawie karnym budzą wśród przedstawicieli nauki duże kontrowersje. Jest to więc osobny temat, który z uwagi na obszerność nie zostanie poruszony w tym wpisie w „Codzienniku Prawnym”. Łącząc oba wątki, przypominamy, że niezgłoszenie na czas upadłości może być przestępstwem gospodarczym, jak również uzasadniać powództwo z art. 299 kodeksu spółek handlowych.

Szerszy dostęp do informacji wieczystoksięgowych dla Policji

Trwają prace legislacyjne i uzgodnienia międzyresortowe, które przy okazji projektu nowelizacji ustawy o księgach wieczystych i hipotece mają dać większe uprawnienia informacyjne Policji. Każdy z nas może przeglądać księgi wieczyste na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości, jednak musi wcześniej znać numer poszukiwanej księgi. Od tej zasady są wyjątki, a wybrane podmioty i instytucje, jak np. sądy czy komornicy, mogą to robić za pomocą wybranych haseł czy kryteriów wyboru, np. wskazując adres nieruchomości czy też wykorzystując PESEL właściciela. Teraz taką możliwość ma zyskać także Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz szef Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych i Komendant Główny Policji, którzy mają otrzymać nieograniczony dostęp do danych z ksiąg wieczystych nieruchomości.

Odwieszenie terminów administracyjnych i sądowoadministracyjnych

Podczas minionego posiedzenia Sejmu uchylono przepisy, które zawieszały bieg terminów w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych. Zaczną one biec po upływie 7 dni od wejścia w życie nowelizacji. Przypominamy, że zgodnie z tzw. Tarczą Antykryzysową 1.0, czyli ustawą z 31 marca 2020 roku, w okresie stanu zagrożenia epidemicznego we wszelkich postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych został zawieszony bieg terminów procesowych i sądowych, zaś rozpoczęcie biegu nowych terminów w tych postępowaniach zostało wstrzymane. Osobnym przepisem zawieszono wyraźnie bieg terminów do wniesienia środków odwoławczych do organu administracji lub sądu administracyjnego. W podobny sposób zawieszono bieg rozpoczętych terminów oraz wstrzymano rozpoczęcie biegu nowych terminów na milczące załatwienie sprawy, czy też na zajęcie stanowiska lub wydanie rozstrzygnięcia. Obecnie Sejm uchwalił tzw. Tarczę Antykryzysową 3.0, czyli ustawę z 14 maja 2020 roku. Jedną z kluczowych zmian dotyczących postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych przewidzianych w tej ustawie jest przywrócenie dalszego biegu terminów w tych postępowaniach po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy oraz rozpoczęcie biegu nowych terminów, których rozpoczęcie biegu uprzednio zostało wstrzymane, po upływie takiego samego okresu.

Nowe regulacje przeciwko przemocy w rodzinie

Sejm przyjął nowelizację ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, która ma wejść w życie za kilka miesięcy. Celem nowych przepisów jest wprowadzenie lepszych rozwiązań dotyczących szybkiego izolowania osoby dotkniętej przemocą od osoby stosującej przemoc, w sytuacjach, gdy stwarza ona zagrożenie dla domowników. Istotnym novum jest nakaz opuszczenia mieszkania przez sprawcę domowej przemocy. Obecnie również można odizolować osobę stosującą przemoc domową, jednak jedynie w  drodze sprawy sądowej, co oczywiście długo trwa. Nowe rozwiązania obejmują przyznanie policji nowego uprawnienia do wydania sprawcy przemocy nakazu natychmiastowego opuszczenia zajmowanego wspólnie z ofiarą mieszkania lub zakazu zbliżania się do mieszkania. Decyzja ta będzie natychmiast wykonalna, a nakaz będzie obowiązywał przez 14 dni. Wniosek o udzielenie zabezpieczenia podlegać będzie rozpoznaniu bezzwłocznie, nie później jednak niż w terminie trzech dni od dnia jego wpływu do sądu. Dodatkowo, zgodnie z nowym przepisem kodeksu postępowania cywilnego, sąd będzie mógł udzielić zabezpieczenia w formie przedłużenie obowiązywania nakazu lub zakazu wydanego przez policję. W postanowieniu sąd określi także, jak często policja będzie zobowiązana dokonywać sprawdzenia sytuacji domowej wnioskodawcy. Co istotne, nakaz będzie egzekwowany także z możliwością użycia środków przymusu i bez względu na ewentualne twierdzenie sprawcy, że nie ma dokąd się wyprowadzić. Złamanie zakazu lub nakazu będzie stanowiło wykroczenie.

Ważne zmiany w Prawie Pocztowym

Urząd Komunikacji Elektronicznej poinformował o wprowadzeniu istotnych zmian do Prawa Pocztowego w zakresie listów poleconych i przesyłek kurierskich, których doręczanie przez Pocztę Polską w związku z epidemią koronawirusa będzie odbywać się na nowych zasadach. W następstwie tych zmian w stanach nadzwyczajnych, w przypadku wystąpienia stanu epidemii albo stanu zagrożenia epidemicznego listy polecone mogą być doręczane do skrzynki pocztowej adresata bez konieczności składania przez niego specjalnego wniosku, jak było to uregulowane do tej pory. Zawieszony został także obowiązek uzyskania przez doręczyciela pokwitowania odbioru takiej przesyłki. Zmiany nie dotyczą jednak przesyłek, których nadawcami są sądy, prokuratury, inne organy ścigania oraz komornicy sądowi. Poczta Polska informuje z kolei o wprowadzeniu specjalnych procedur wobec osób, które zostały objęte kwarantanną. Przesyłki dla takich adresatów będą przechowywane w placówkach pocztowych do czasu zakończenia ich przymusowej izolacji. Wyjątkiem są przekazy pieniężne, które przedstawiciele Poczty Polskiej będą doręczać także pod adresy objęte kwarantanną. Operator wprowadził także szczególne procedury w przypadku wypłat rent i emerytur dla osób objętych kwarantanną. Świadczenia pieniężne będą komisyjnie przygotowane do wypłaty w placówce pocztowej i wkładane do tzw. bezpiecznych kopert, które następnie będą doręczane pod wskazany adres przy zastosowaniu odpowiednich zasad bezpieczeństwa.

Działania komorników w czasie epidemii COVID-19

W związku z trwającą epidemią komornicy znacznie ograniczyli czynności wykonywane poza kancelarią komorniczą. Część zmian wynika wprost ze zmian ustawodawczych (zakaz wykonywania eksmisji z mieszkań do końca obowiązywania stanu epidemicznego), inne zaś podyktowane są względami bezpieczeństwa i zdroworozsądkowym podejściem do zagrożenia (znaczący spadek liczby podejmowanych czynności, utrudnienia w licytacjach czy doręczeniach pism przez komornika). Przede wszystkim jednak warto podkreślić, że kancelarie komornicze działają, a po uzyskaniu tytułu wykonawczego przeciwko dłużnikowi można wszczynać egzekucję komorniczą. Warto odnotować przy tym własne inicjatywy komorników. Samorząd komorniczy rozpoczął akcję „Sygnalizuj problem”, skierowaną do osób, które swoje zobowiązania regulują przy udziale komornika. Dla osób dotkniętych skutkami epidemii będzie umożliwione ustalenie innych niż dotychczasowe zasad regulacji zobowiązań. Komornicy apelują o kontakt telefoniczny osoby, które zmagają się z chorobą lub kwarantanną w związku z COVID-19. Ze szkodą dla wierzycieli, niektóre z czynności komorniczych wstrzymano w związku z epidemią (dotyczyć może to także zobowiązań alimentacyjnych). Mimo znacznego ograniczenia kontaktu (osobistego) z interesantami, docierają do nas sygnały, że część działań jest jednak podejmowana, np. zajęcie rachunku bankowego czy potrącania z pensji. Warto przy tym zaznaczyć, że ze „świadczenia postojowego” nie dokonuje się potrąceń i egzekucji (więcej o świadczeniu w przygotowanym przez zespół kancelarii poradniku dot. „Tarczy Antykryzysowej” – wpis na Codzienniku Prawnym). W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego ogłoszonego z powodu COVID-19 nie wykonuje się tytułów wykonawczych nakazujących opróżnienie lokalu mieszkalnego (art. 15 zzu ustawy zwanej potocznie „Tarczą Antykryzysową”). Zarazem w wielu sprawach na mocy ustawy z 31 marca 2020 roku zmieniającej ustawę o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, uległy zawieszeniu terminy procesowe w wielu kategoriach spraw. Co to oznacza w praktyce? Zgodnie z art. 15zzs ust. 1 przywołanej ustawy, w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych oraz egzekucyjnych i karnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jeśli stronie doręczono orzeczenie po 31 marca 2020 roku, to teoretycznie bieg terminu na wniesienie od niego środka zaskarżenia (apelacji, zażalenia, odwołania) będzie rozpoczynał się dopiero od ogłoszenia zakończenia stanu epidemii. Kolejna konsekwencja to brak prawomocności niektórych postanowień – często powodująca niemożność uzyskania tytułu wykonawczego, a zatem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Nie dotyczy to pewnych kategorii spraw (tzw. pilnych). Celem uzyskania pewności co do terminu wniesienia pism oraz ich zgodnego z prawem sporządzenia i wskazania możliwości działań procesowych i egzekucyjnych lub przeciwegzekucyjnych w okresie epidemii, zalecamy kontakt z kancelarią.

Rozwiązania tzw. Tarczy Antykryzysowej

Prawnicy naszej kancelarii przygotowali syntetyczne opracowanie tzw. Tarczy Antykryzysowej według stanu prawnego na dzień 1 kwietnia 2020 roku. Ze względu na jego obszerność i układ, nie ma możliwości jego zamieszczenia w tym miejscu. Rozumiemy jednak Państwa potrzeby i chcemy wyjść im naprzeciw, dlatego wyślemy bezpłatnie to opracowanie do każdej zainteresowanej osoby, która poda swój adres e-mail poprzez zakładkę Kontakt na naszej stronie lub wyśle e-mail na adres kancelarii – biuro@kancelaria-ostafi.pl. Życzymy zdrowia i spokoju w tym trudnym czasie!

Specustawa p-ko COVID-19

W życie weszła ustawa z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Przede wszystkim wprowadzono nią nową formę pracy – pracę zdalną. Pracodawca w okresie epidemii może polecić pracownikowi wykonywanie przez określony czas pracy wskazanej w umowie o pracę, poza miejscem jej stałego wykonywania (art. 3 ustawy). Polecenie pracy zdalnej może przybierać dowolną formę, choć najlepiej dla celów dowodowych, by była to forma pisemna lub elektroniczna (e-mail, SMS). Polecenie pracy zdalnej może być odwołane w każdym czasie. Zwracam uwagę, że pracy zdalnej może podlegać tylko pracownik zdrowy, nie jest to wiec rozwiązanie pozwalające przymuszać do pracy pracowników na zwolnieniu chorobowym. Ponadto, w przypadku zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły do których uczęszcza dziecko, z powodu COVID-19, ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki przysługuje dodatkowy zasiłek opiekuńczy za okres nie dłuższy niż 14 dni (art. 4 ustawy). Ustawą wprowadzono nie tylko przywileje dla pracodawców i pracowników, ale też obowiązki wpływające na codzienne życie, a wśród nich najważniejszy i najdalej idący – obowiązek kwarantanny. Osoby zdrowe, które pozostawały w styczności z osobami chorymi na choroby zakaźne, podlegają obowiązkowej kwarantannie lub nadzorowi epidemiologicznemu, jeżeli tak postanowią organy inspekcji sanitarnej przez okres nie dłuższy niż 21 dni, licząc od ostatniego dnia styczności. Trzeba wskazać, że kwarantanna to okres nieświadczenia pracy i zarazem pobierania przez pracownika wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku chorobowego (w rozumieniu art. 92 kodeksu pracy). Ustawa przewiduje szereg innych regulacji wyjątkowych, nie tylko w zakresie prawa pracy i opieki społecznej, ale i bankowości, turystyki, swobód obywatelskich i wielu innych. W razie pytań lub wątpliwości związanych z prawami i obowiązkami w okresie epidemii, nasza kancelaria jest do Państwa dyspozycji! Życzymy zdrowia i przetrwania tego trudnego okresu!